Najbogatsze wsie w Polsce i gminy wiejskie z najwyższymi dochodami

Najbogatsze wsie w Polsce to gminy wiejskie z najwyższymi dochodami własnymi budżetu na mieszkańca. W 2024 roku prowadzi Kleszczów (powiat bełchatowski) z kwotą 34 587 zł na mieszkańca. Ranking obejmuje 1 464 gmin wiejskich i opiera się na danych GUS.

Statystyka publiczna nie liczy dochodów pojedynczych wsi, bo wieś nie ma własnego budżetu. Budżet ma gmina, która obejmuje kilka albo kilkadziesiąt miejscowości. Dlatego gdy pytamy o najbogatsze wsie, patrzymy na gminy wiejskie, czyli gminy bez miasta. W tym poradniku pokazujemy dwudziestkę najbogatszych, wyjaśniamy, skąd biorą pieniądze, i dzielimy je na pięć grup: przemysł, energetykę, górnictwo miedzi, strefy inwestycyjne i przedmieścia dużych miast.

Gmina wiejska a gmina miejsko-wiejska

W Polsce są trzy rodzaje gmin. Gmina wiejska nie ma na swoim terenie miasta. Gmina miejsko-wiejska obejmuje małe miasto i okoliczne wsie, a jej budżet jest wspólny dla obu części. Gmina miejska to samo miasto. W tym poradniku zostajemy przy gminach wiejskich, bo tylko one opisują wieś bez domieszki miasta. Część bogatych gmin z dużym zakładem albo nadmorskim kurortem ma jednak status miejsko-wiejski i trafia do osobnego rankingu. Jeśli szukasz konkretnej miejscowości, a nie widzisz jej w tabeli, sprawdź, do jakiej gminy należy i jakiego jest ona rodzaju.

Ranking najbogatszych gmin wiejskich

Tabela pokazuje dwadzieścia gmin wiejskich z najwyższymi dochodami własnymi na mieszkańca w 2024 roku, z udziałem w PIT na mieszkańca i zmianą miejsca wobec poprzedniego roku. Pełną listę z filtrem województwa znajdziesz w rankingu gmin wiejskich.

Typowa gmina wiejska, ta ze środka listy, ma około 2 829 zł dochodów własnych na mieszkańca. Lider ma około 12 razy więcej. Rozpiętość jest większa niż wśród miast, bo w małej gminie wiejskiej jeden duży zakład albo jedna kopalnia zmienia cały budżet. Gmina z pięcioma tysiącami mieszkańców i elektrownią to zupełnie inny świat niż gmina tej samej wielkości z samym rolnictwem.

Co liczymy i czego nie liczymy

Wskaźnik główny to dochody własne gminy na jednego mieszkańca, zmienna 76976 w Banku Danych Lokalnych GUS. Składają się na nie przede wszystkim udziały gminy w PIT i CIT, podatek od nieruchomości, podatek rolny i leśny, opłaty lokalne i dochody z majątku gminy. Nie liczymy subwencji ani dotacji z budżetu państwa. Obok pokazujemy udział w PIT (zmienna 149128) i w CIT (zmienna 149131), oba na mieszkańca. Całą metodę opisujemy na stronie metody.

W gminach wiejskich szczególnie ważny jest podatek od nieruchomości. Gmina pobiera go od gruntów, budynków i budowli. Budowla to na przykład wyrobisko kopalni, komin elektrowni, rurociąg, wieża wiatrowa w części budowlanej czy instalacja przemysłowa. Podatek od budowli liczy się od ich wartości, więc przy dużym zakładzie daje gminie bardzo wysokie wpływy, choć mieszkańców jest niewielu.

Bogata gmina to nie zawsze bogaci mieszkańcy

Wysoki wynik budżetu nie znaczy, że rodziny w tej gminie zarabiają najwięcej. Gmina z kopalnią może mieć ogromny budżet, a jej mieszkańcy przeciętne pensje. O zarobkach ludzi lepiej mówi udział w PIT na mieszkańca. Ten wskaźnik pokazujemy w tabeli i w osobnym zestawieniu niżej.

Pięć dróg do bogatej gminy wiejskiej

Gdy przejrzymy pierwszą setkę gmin wiejskich, prawie każdą da się przypisać do jednej z pięciu grup. Czasem gmina łączy dwie z nich naraz.

Energetyka i węgiel brunatny

Na czele rankingu od lat stoją gminy z rejonu bełchatowskiego. Kleszczów ma na swoim terenie kopalnię odkrywkową węgla brunatnego i dużą elektrownię, a od tych obiektów płynie podatek od nieruchomości. Wysoko są też sąsiednie gminy wiejskie w powiatach bełchatowskim i pajęczańskim, które leżą w zasięgu bełchatowskiego zagłębia węgla brunatnego. Podobny profil mają gminy przy innych kopalniach węgla brunatnego i elektrowniach w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku. Wspólne ryzyko to wygaszanie energetyki węglowej w kolejnych dekadach. Gminy, które dziś zarabiają na węglu, będą musiały znaleźć nowe źródła dochodów.

Górnictwo miedzi

Druga grupa leży w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym, w powiatach lubińskim, polkowickim i głogowskim. Działają tam kopalnie rud miedzi, zakłady przeróbki i obiekty składowania odpadów poflotacyjnych. Szyby, wyrobiska i instalacje to budowle objęte podatkiem od nieruchomości, a górnictwo daje też dobrze płatną pracę, więc gminy miedziowe mają zwykle także przyzwoity udział w PIT. W tej grupie są gminy wiejskie z pierwszej dziesiątki rankingu, a ranking powiatów pokazuje, że powiaty miedziowe należą do najbogatszych w kraju.

Przemysł i strefy inwestycyjne

Trzecia grupa to gminy, w których powstały strefy przemysłowe i parki logistyczne. Najczęściej leżą przy autostradach, drogach ekspresowych i obwodnicach dużych miast. Hala produkcyjna albo magazyn o dużej powierzchni to wysoki podatek od nieruchomości, a firmy z siedzibą w gminie dokładają udział w CIT. Kobierzyce pod Wrocławiem, z udziałem w CIT 1 616 zł na mieszkańca, są w 2024 roku na 4. miejscu wśród gmin wiejskich. Gminy tej grupy rosną zwykle szybciej niż pozostałe, bo każda nowa inwestycja od razu podnosi budżet.

Przedmieścia dużych miast

Czwarta grupa zarabia na mieszkańcach. To gminy wiejskie wokół Warszawy, Poznania, Wrocławia, Gdańska i Krakowa, do których od lat przeprowadzają się osoby dobrze zarabiające w mieście. Rozliczają PIT w miejscu zamieszkania, więc udział gminy w PIT na mieszkańca jest tam bardzo wysoki, często wyższy niż w samym mieście centralnym. Szczególnie wysoko stoją gminy w powiatach pruszkowskim, piaseczyńskim i warszawskim zachodnim oraz w powiecie poznańskim. Tarnowo Podgórne pod Poznaniem łączy oba źródła, z PIT 3 340 zł i CIT 1 153 zł na mieszkańca.

Formalnie to wciąż gminy wiejskie, choć wiele ich miejscowości wygląda dziś jak dzielnice miasta, z osiedlami domów jednorodzinnych i nowymi szkołami. Dla porównania warto zajrzeć na strony miast centralnych, na przykład Warszawy, Poznania i Wrocławia, gdzie pokazujemy też największe spółki z siedzibą w mieście.

Gminy turystyczne

Piąta grupa to gminy nadmorskie, górskie i pojezierne. Nad morzem w zachodniopomorskim i pomorskim są gminy wiejskie z dużą bazą noclegową i wieloma domami letniskowymi, a w górach gminy z wyciągami i pensjonatami. Zarabiają na podatku od nieruchomości i opłacie miejscowej, przy niewielkiej liczbie stałych mieszkańców. Udział w PIT i CIT jest tam zwykle umiarkowany, bo większość wpływów pochodzi od właścicieli obiektów i gości, nie od firm z siedzibą w gminie.

Gminy wiejskie z najwyższym PIT na mieszkańca

Jeśli chcesz wiedzieć, gdzie na wsi mieszkają najlepiej zarabiający ludzie, patrz na udział w PIT na mieszkańca. To zestawienie wygląda inaczej niż główny ranking. Dominują w nim gminy podmiejskie, głównie wokół Warszawy.

Udział gminy w PIT to stały procent podatku płaconego przez mieszkańców. Wyższa kwota na osobę oznacza więc wyższe przeciętne dochody osób, które rozliczają się w gminie. Liczy się miejsce rozliczenia, a nie miejsce pracy. Ktoś, kto pracuje w Warszawie, a mieszka pod miastem i tam składa zeznanie, podnosi PIT swojej gminy wiejskiej.

Gminy wiejskie z najwyższym CIT na mieszkańca

Drugie spojrzenie to udział w CIT na mieszkańca. Ten wskaźnik pokazuje, gdzie na wsi działają firmy z dużymi zyskami. Wysoko są tu gminy energetyczne, przemysłowe i logistyczne.

Udział w CIT trzeba czytać ostrożnie. Gmina dostaje go od spółek, które mają siedzibę albo zakład na jej terenie, a wynik jednej dużej spółki potrafi zmienić tę kwotę z roku na rok. Dlatego gminy z wysokim CIT mają zwykle też duże wahania w rankingu.

Bogate wsie w województwach

Najwięcej bogatych gmin wiejskich mają województwa łódzkie, dolnośląskie, mazowieckie i wielkopolskie. W łódzkim prowadzi rejon bełchatowski, w dolnośląskim gminy miedziowe i podwrocławskie, w mazowieckim gminy wokół Warszawy, a w wielkopolskim gminy wokół Poznania. W województwach wschodnich czołówka gmin wiejskich jest wyraźnie niższa, choć i tam zdarzają się wyjątki przy kopalniach i dużych zakładach. W całym zestawieniu województw prowadzi mazowieckie. Porównanie regionów i ranking gmin w każdym województwie znajdziesz na stronie województw.

Gminy wiejskie warto też porównywać z innymi rodzajami gmin. Pełny ranking gmin pokazuje wszystkie gminy kraju razem, a ranking gmin miejsko-wiejskich te, w których obok wsi jest małe miasto.

Drugi koniec rankingu gmin wiejskich

Na dole zestawienia są małe gminy wiejskie bez dużych zakładów, położone daleko od większych miast, z rolnictwem jako głównym zajęciem i starzejącą się ludnością. Najczęściej leżą we wschodniej Polsce. W 2024 roku najniższe dochody własne na mieszkańca miały gminy Borzechów, Rusinów, Szastarka, Lipnica Wielka i Hyżne, a ostatnia na liście miała 1 143 zł na mieszkańca. Takie gminy utrzymują się głównie z subwencji i dotacji z budżetu państwa, których w tym wskaźniku nie liczymy. Niski wynik nie znaczy więc braku szkół czy dróg, tylko to, że gmina ma mało własnych źródeł i niewielki wpływ na wysokość budżetu.

Jak gmina wiejska zwiększa dochody

Gminy, które w ostatnich latach awansowały, zwykle zrobiły jedną z trzech rzeczy. Przygotowały tereny inwestycyjne przy drodze ekspresowej albo autostradzie i przyciągnęły zakład lub magazyn. Uchwaliły plany zagospodarowania pod budownictwo jednorodzinne i ściągnęły nowych mieszkańców z pobliskiego miasta. Albo postawiły na energetykę odnawialną, bo farmy wiatrowe i fotowoltaiczne też płacą podatek od nieruchomości od swoich budowli. Każda z tych dróg wymaga lat, ale efekt w budżecie jest trwały. Dlatego warto patrzeć nie tylko na miejsce w rankingu, ale też na zmianę z kilku lat, którą pokazujemy na stronie każdej gminy.

Dlaczego to ważne dla lokalnych firm

Bogata gmina wiejska to zwykle dużo nowych domów, firm i inwestycji. Z rankingu korzystają więc nie tylko mieszkańcy i samorządowcy. Lokalne oddziały banków, firmy leasingowe i doradcy sprawdzają, gdzie są zamożne gminy, a potem korzystają z list przedsiębiorców powiatu, żeby wiedzieć, z kim warto się spotkać. Opisujemy to na stronie dla firm, a zakres planów pokazuje cennik.

Podsumowanie i najczęstsze pytania

Najbogatsze wsie w Polsce to gminy wiejskie z kopalnią, elektrownią, zagłębiem miedzi, strefą przemysłową, turystyką albo zamożnymi mieszkańcami przedmieść. Kleszczów prowadzi z kwotą 34 587 zł na mieszkańca. Ranking mówi o sile budżetu gminy. O zarobkach ludzi lepiej mówi udział w PIT na mieszkańca.

Która wieś jest najbogatsza w Polsce

Dochody liczy się dla gmin, nie dla pojedynczych wsi. Wśród gmin wiejskich w 2024 roku pierwsze miejsce zajęła gmina Kleszczów, z kwotą 34 587 zł dochodów własnych na mieszkańca.

Dlaczego gminy wiejskie bywają bogatsze od miast

Mała gmina z dużym zakładem dzieli wysokie wpływy z podatku od nieruchomości przez niewielką liczbę mieszkańców. W mieście podobne wpływy rozkładają się na znacznie więcej osób, więc kwota na mieszkańca jest niższa.

Gdzie na wsi mieszkają najzamożniejsi ludzie

Najwyższy udział w PIT na mieszkańca mają zwykle gminy wiejskie wokół Warszawy, a dalej wokół Poznania i Wrocławia. Zestawienie jest w tabeli PIT wyżej.